Trong những ngày vừa qua, CCD thực hiện các hoạt đông thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng ở Bản Vịn, trong chương trình đó, CCD đã tổ chức một đợt tham quan mô hình du lịch cộng đồng tại các xã thuộc vùng đệm Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Luông cho hơn 20 hộ dân thôn Vịn, xã Bát Mọt – thuộc vùng đệm Khu Bảo tồn Thiên nhiên Xuân Liên, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Hình 1, 2, 3: Người dân bản Vịn được tham quan và tìm hiểu cách làm du lịch tại Pù Luông ©CCD/2024 Trong đợt tham quan, chúng tôi đã đưa các hộ dân tới tìm hiểu mô hình kinh doanh lưu trú tại thôn Kho Mường, trải nghiệm làng nghề thổ cẩm truyền thống tại thôn Lặn Ngoài, thác Hiêu và bản Hiêu - vùng đệm của Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Luông. CCD mong rằng những trải nghiệm này sẽ cung cấp cho cộng đồng thôn Vịn những kiến thức, kinh nghiệm trong việc tổ chức và vận hành các mô hình du lịch cộng đồng, đặc biệt là tầm quan trọng của việc phát triển du lịch bền vững, hài hòa với thiên nhiên và văn hóa bản địa. Các hoạt động này về lâu dài có thể giúp cải thiện sinh kế người dân, bảo tồn các giá trị thiên nhiên – văn hóa và giúp quảng bá nét đẹp độc đáo của địa phương đến công chúng. Hình 4, 5: Bản Vịn và Pù Luông đều có những điểm tương đồng về thiên nhiên và con người ©CCD/2024

Vừa qua, những cây giống cuối cùng của đợt đóng góp cây bản địa, góp xanh cho Trường Sơn, đã được Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) bàn giao cho người dân và hợp tác xã tại xã Hướng Sơn, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị. Trước đó, CCD đã bàn giao và trồng 80.000 cây giống vào tháng 9. Với lần bàn giao này, CCD cùng đối tác One Tree Planted đã hoàn thành mục tiêu phục hồi 100.000 cây bản địa, góp phần kết nối các khu vực có đa dạng sinh học cao trên dãy Trường Sơn. Các cây gỗ này dự kiến sẽ tạo tán che tự nhiên cho các rẫy cà phê, phủ xanh đất trống, phục hồi những khu vực suy thoái và đồng thời tăng thu nhập cho người dân thông qua việc thu hái sản phẩm phụ và chi trả dịch vụ môi trường rừng. Trong thời gian tới, CCD và các đối tác sẽ tiếp tục hỗ trợ các hộ gia đình và hợp tác xã được nhận cây giống, bằng cách cung cấp các kỹ thuật lâm sinh bền vững. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả bảo tồn các loài cây bản địa mà còn góp phần cải thiện sinh kế cho người dân, tái tạo những cánh rừng tự nhiên giàu đa dạng sinh học, hài hòa giữa màu xanh của Trường Sơn với sự thịnh vượng và bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc nơi đây.

Trong tháng 9, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) đã bàn giao gần 80.000 cây giống thuộc các loài cây gỗ như giổi, giáng hương, trắc, cẩm, gõ đỏ,… đến các hộ gia đình, hợp tác xã tại xã Hướng Sơn, Hướng Phùng - huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, với sự hỗ trợ tài chính từ tổ chức One Tree Planted. Các loài cây sẽ được trồng vào những diện tích đất bị suy thoái, đất trống và các khu vực canh tác nông nghiệp, giúp giữ đất, nước, tạo bóng mát, góp phần nâng cao năng suất cây trồng, tăng giá trị phòng hộ khu vực thượng nguồn sông Bến Hải, Rào Quán, tạo sinh kế cho người địa phương và bảo tồn chính các loài cây gỗ quý được trồng. từ trái sang phảiHình 1: Các cây giống xanh tốt được giao đến người dânHình 2: CCD phối hợp với đại diện UBND, kiểm lâm, đơn vị cung cấp, vận tải cây giống nhằm giao cây đúng đối tượng, số lượng, loài cây và địa điểm.Hình 3: Team CCD hướng dẫn người dân kỹ thuật trồng và chăm sóc các loài cây.©CCD/2024 Trong nỗ lực góp phần phục hồi hệ sinh thái cho dãy Trường Sơn, chống lại suy thoái, mất rừng, thiên tai cực đoan và tái tạo ngôi nhà cho các loài hoang dã, CCD đã và đang cùng các đối tác huy động nguồn lực, triển khai các dự án phát triển bền vững. Bên cạnh đó, CCD cũng chú trọng nâng cao nhận thức của người dân về giá trị đa dạng sinh học và hướng dẫn các kỹ thuật lâm sinh, giúp tăng cơ hội cải thiện thu nhập cho cộng đồng địa phương, từ đó đóng góp vào phát triển kinh tế - văn hóa đặc trưng nơi đây. từ trái sang phảiHình 4, 5: Đại diện các hộ gia đình, hợp tác xã nhận cây giốngHình 6: Trồng cây©CCD/2024

Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng thuộc xã Tân Trạch, huyện Bố Trạch (Quảng Bình). Vườn là nơi có hệ động, thực vật phong phú với nhiều loài quý hiếm, chỉ thị cho hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi. Đóng góp không nhỏ cho đa dạng sinh học và phục hồi hệ sinh thái tại Vườn là hoạt động cứu hộ và tái thả các loài động vật hoang dã. Với định hướng trở thành đơn vị có năng lực tiếp nhận, cứu hộ đa loài đáp ứng yêu cầu cứu hộ động vật hoang dã trên cạn cho cả khu vực miền Trung, hoạt động nâng cao năng lực cho cán bộ tại Trung tâm cứu hộ, phát triển và bảo tồn sinh vật tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được tổ chức định kỳ và chú trọng. Trong tháng 7, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) phối hợp cùng Chương trình Bảo tồn rùa Châu Á (ATP) thuộc tổ chức Indo-Myanmar Conservation thực hiện khóa tập huấn cứu hộ và chăm sóc rùa cho đội ngũ cán bộ thú y tại Trung tâm cứu hộ, phát triển và bảo tồn sinh vật tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Khóa tập huấn được tổ chức với mục đích chia sẻ kinh nghiệm và chuyên môn trong quy trình cứu hộ, chăm sóc, định danh và ghi nhận thông tin cũng như hướng dẫn về việc kiểm tra sức khỏe của rùa, theo dõi cân nặng cũng như cách tạo một môi trường sinh sống phù hợp cho rùa tại Trung tâm. Trong thời gian tới, CCD tiếp tục phối hợp trực tiếp với Trung tâm cứu hộ, phát triển và bảo tồn sinh vật trong các hoạt động nâng cao tiêu chuẩn cứu hộ, chăm sóc, tái thả động vật hoang dã như tập huấn cho cán bộ về các kỹ năng liên quan và phúc lợi động vật; thiết kế chuồng trại và quy hoạch không gian nuôi bảo tồn và phục hồi; bổ sung và nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị; tìm kiếm và huy động các nguồn hỗ trợ. Không chỉ ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Chương trình Cứu hộ & Tái thả động vật hoang dã của CCD hỗ trợ nhiều trung tâm cứu hộ trên cả nước nhằm thúc đẩy bảo tồn đa dạng sinh học, từ đó mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái, tham quan, trải nghiệm, chia sẻ kinh nghiệm, học tập, nghiên cứu khoa học cho công chúng trong và ngoài nước.

Trong tháng 7, Nhóm Cứu hộ, Chăm sóc và Tái thả động vật hoang dã của Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) phối hợp cùng Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội (HWRC) tổ chức chương trình trao đổi kinh nghiệm với các giáo sư và sinh viên Khoa thú y thuộc Đại học Quốc gia Chungbuk (Hàn Quốc). Trong khuôn khổ chương trình, các cán bộ thuộc HWRC và CCD đã giới thiệu với sinh viên Trường Chungbuk về các loài động vật hoang dã tại Việt Nam, các mối đe dọa, sự cấp thiết cần cứu hộ và bảo tồn của chúng và các công tác đang được triển khai HWRC. Hai bên đã cùng thực hiện một số thủ thuật khám chữa bệnh cho động vật tại HWRC, trong đó có kiểm tra sức khỏe định kỳ cho rùa được cứu hộ và phương pháp chọn mẫu trong quan sát hành vi động vật để đánh giá điều kiện sống của động vật được cứu hộ - cơ sở để thiết kế và cải thiện môi trường sống của động vật trong HWRC. từ trái sang phải:Hình 1: Chia sẻ lịch làm việc với các loài động vật tại HWRC cũng như quy trình chăm sóc/điều trị/tái hoang dã chúngHình 2: Kiểm tra sức khỏe định kỳ cho rùaHình 3: Tham quan khu vực chuồng nuôi động vật hoang dã ©CCD/2024 Hoạt động học tập, trao đổi với các đơn vị trong và ngoài nước giúp các trung tâm cứu hộ phát triển mạng lưới; tăng cơ hội quảng bá và hợp tác đa phương; trau dồi kinh nghiệm, nâng cao năng lực cứu hộ, chăm sóc, tái hoang dã động vật cũng như giúp chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và quản lý của các trung tâm đó. Đây là hoạt động được nhóm chuyên gia từ Chương trình Cứu hộ & Tái thả động vật hoang dã của CCD đề cao phối hợp và thúc đẩy triển khai trên các trung tâm cứu hộ khắp cả nước trong nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái tại Việt Nam.

Vườn quốc gia Tà Đùng được thành lập trên cơ sở chuyển hạng từ Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Đùng theo Quyết định số 185/QĐ-TTg ngày 08/02/2018 của Thủ Tướng Chính phủ. Với tổng diện tích tự nhiên hơn 20.000 ha, nằm trong khu vực Tây Nguyên, đặc trưng bởi kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới núi thấp, đây là nơi có nhiều hệ sinh thái của vùng Cao nguyên với giá trị đa dạng sinh học cao, bao gồm nhiều loài động, thực vật quý, hiếm có tên trong Danh lục đỏ IUCN và Sách Đỏ Việt Nam. Là một trong những khu vực ưu tiên bảo tồn cao, Vườn quốc gia (VQG) Tà Đùng đã và đang thực hiện, triển khai rất nhiều các chương trình, dự án nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học. Trong đó, việc nâng cao năng lực cho lực lượng cán bộ kỹ thuật, cán bộ Kiểm lâm luôn được VQG chú trọng và thực hiện thường xuyên. Nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ và nâng cao hiệu quả của các hoạt động bảo tồn, tháng 6 năm 2024 vừa qua, VQG Tà Đùng đã phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) tổ chức chương trình “ Tập huấn quản lý dữ liệu và báo cáo tuần tra bằng bộ công cụ SMART” cho hơn 30 cán bộ thuộc các phòng, ban và cán bộ Kiểm lâm của 5 Trạm Kiểm lâm, tổ cơ động. Tại lớp tập huấn, các học viên đã được giới thiệu, thực hành chi tiết về Bộ công cụ Quản lý dữ liệu và Báo cáo tuần tra (SMART), các quy trình, kỹ năng xây dựng các mô hình dữ liệu, thiết lập các hoạt động tuần tra; xây dựng quy trình thu thập thông tin; nhập liệu và quản lý dữ liệu, xây dựng báo cáo tổng hợp. Học viên đã trực tiếp thực hành các quy trình vận hành của SMART Desktop và SMART Mobile, áp dụng với thực tế của địa phương và đơn vị để hoàn thiện bộ công cụ chuẩn phục vụ công tác tuần tra, quản lý, điều tra, giám sát đa dạng sinh học.  Từ trái sang phải: Hình 1: Các học viên lớp tập huấn (©CCD/2024) Hình 2: Các học viên thực hành thu thập thông tin trên SMART Mobile (©CCD/2024) Hình 3. Các học viên thực hành trên phần mềm SMART Deskop (@CCD/2024) Trong thời gian tiếp theo, CCD sẽ tiếp tục phối hợp với VQG Tà Đùng để hỗ trợ cập nhật mô hình, sửa lỗi, hoàn thiện các bộ phiếu thu thập thông tin và các mẫu báo cáo từ hệ thống SMART. CCD cũng đã và đang hỗ trợ nhiều Vườn quốc gia và Khu bảo tồn, ban quản lý Rừng Phòng hộ trong cả nước xây dựng và chuẩn hóa các hệ thống quản lý theo công cụ SMART nhằm nâng cao tính chính xác và hiệu quả trong các hoạt động quản lý, tuần tra, bảo vệ rừng, giám sát rừng và bảo tồn đa dạng sinh học bền vững.

Ngày 27/4, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) đã phối hợp với Công ty Cổ phần SMEC Việt Nam, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Luông và cộng đồng địa phương thực hiện hoạt động “vun cây - góp rừng”. Hoạt động này nằm trong chương trình trồng rừng, phục hồi hệ sinh thái mà CCD đang thúc đẩy khối doanh nghiệp tham gia và đồng hành. Trong sự kiện “vun cây - góp rừng” tại Pù Luông, CCD, SMEC và Pù Luông đã trồng các loài cây gỗ bản địa tại các khu vực đất bị suy thoái cần được phục hồi trong Khu bảo tồn. Hoạt động “vun cây – góp rừng” giúp ổn định và tăng cường khả năng cung ứng các dịch vụ hệ sinh thái của rừng Pù Luông, đem lại ý nghĩa lớn với môi trường và cộng đồng địa phương. Từ trái sang phải:Hình 1. Một cây xanh, vạn mầm sốngHình 2. Tái sinh rừng cằnHình 3. Gieo rừng cho tương lai xanh©CCD/2024 Nằm trong Chương trình Tăng cường Nhận thức và Trách nhiệm của công chúng về bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi các loài và hệ sinh thái tại Việt Nam do CCD khởi xướng, “vun cây – góp rừng” không những đem lại hiệu quả trực tiếp và bền vững cho môi trường mà còn giúp khối doanh nghiệp thực hiện các chương trình trách nhiệm xã hội/môi trường một cách hiệu quả và ý nghĩa hơn.  Hình 4. Góp xanh cho Thập kỷ Phục hồi Hệ sinh thái (2021 – 2030) do Liên Hợp Quốc khởi xướng©CCD/2024 CCD luôn đồng hành với các đối tác trong việc thiết kế và thực hiện các chương trình trách nhiệm xã hội/môi trường hiệu quả và thiết thực nhất.

Sao la (Pseudoryx nghetinhensis) được các nhà khoa học phát hiện lần đầu tiên vào năm 1992 tại Việt Nam, và được là một trong các phát hiện về thú lớn quan trọng của thế kỷ XX. Tuy nhiên, đây cũng là loài thú lớn được biết đến ít nhất do chúng có quần thể nhỏ, phân bố hẹp ở khu vực Bắc và Trung Trường Sơn của Việt Nam và Nam Lào. Thêm vào đó, săn, bẫy và mất rừng là nguyên nhân quan trọng nhất làm loài thú móng guốc này bị suy giảm quần thể một cách nghiêm trọng. Do đó, từ năm 1995 cho tới nay, rất ít các cá thể sao la được ghi nhận ngoài tự nhiên, mặc dù nhiều nỗ lực nghiên cứu đã được thực hiện trên tất cả các vùng phân bố của chúng. Nhiều kế hoạch bảo tồn tích cực cho saola đã được dự kiến, tuy nhiên ưu tiên cao nhất vẫn dành cho việc đánh giá được một cách chính xác quần thể sao la hiện tại và nơi phân bố chính của chúng, từ đó sẽ đưa ra các kế hoạch bảo tồn mạnh mẽ và phù hợp nhất. Hình 1. Nhóm đặt bẫy ảnh trên hiện trường (©CCD/2024) Với mục đích nghiên cứu sâu hơn để hiểu và có những biện pháp bảo tồn quyết liệt cho loài động vật đặc biệt quý hiếm này, Dự án “Giải cứu sao la khỏi bờ vực tuyệt chủng” do Liên minh châu Âu (EU) tài trợ thông qua Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam) đã được ưu tiên thực hiện tại các khu vực được đánh giá là vùng phân bố chính cũng như nơi có tiềm năng ghi nhận sao la. Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển là một trong các đối tác tham gia thực hiện dự án, tập trung vào các hoạt động tìm kiếm saola trên thực địa. (từ trái sang phải)Hình 2. Thu mẫu nướcHình 3. Thu mẫu VắtHình 4. Đặt máy bẫy ảnh(©CCD/2024) Trong thời gian 8 tháng của năm 2023-2024, nhóm chuyên gia của CCD đã thực hiện 3 đợt điều tra sao la ở 3 các khu vực ưu tiên vùng Bắc Trường Sơn với tổng 1.700 giờ nghiên cứu trên thực địa và hơn 691.200 giờ điều tra bằng máy bẫy ảnh trên hiện trường, nhóm cũng thu nhiều mẫu eDNA và mẫu nghiên cứu khác để phân tích nhằm bổ trợ cho việc xác định sự tồn tại của sao la ở các khu vực nghiên cứu. CCD tiếp tục các chương trình bảo tồn dài hạn đối với các loài động, thực vật và các vùng sinh cảnh bị đe dọa trong cả nước cũng như khu vực Đông Dương. Để thực hiện hiệu quả các nỗ lực đó, CCD sẽ tích cực mở rộng các hoạt động hợp tác với các tổ chức trong và ngoài nước và các địa phương nhằm bảo tồn, phục hồi hiệu quả thiên nhiên và các loài động, thực vật hoang dã.

Khu vực các bãi bồi, bãi giữa trên sông Hồng thuộc địa giới hành chính của thành phố Hà Nội có thể được xem là một trong các vùng sinh cảnh tự nhiên quan trọng nhất vùng đồng bằng sông Hồng. Dọc theo các vùng bãi bồi và các cồn, bãi giữa trên sông là các các chòm cây gỗ, vùng cỏ lau, sậy, và các rạch, lạch nước ven sông và ở các cồn trên sông tạo ra sự đa dạng về sinh cảnh trở thành vùng sống, nơi kiếm ăn và trú đông quan trọng của các loài định cư và các loài chim di cư trên tuyến đường bay Đông Á-Úc Châu. (từ trái qua phải)Hình 1: Bãi Phú Cường, huyện Ba Vì một trong các bãi giữa còn tính nguyên vẹn và cũng là nơi sống, nơi trú đông của nhiều loài chim nguy cấpHình 2: Vùng sinh cảnh lau, sậy tự nhiên trên bãi Phú Cường - Tản Hồng(©CCD/2024) Từ năm 2021 đến 2024, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) đã phối hợp với các đối tác thực hiện nhiều các hoạt động điều tra về thành phần loài, các đe dọa tới quần thể và sinh cảnh của chim hoang dã ở dọc theo các bãi, các cồn trên sông Hồng nhằm tìm hiểu và xác định các cơ hội bảo tồn và vùng sống của chúng. Ít nhất 232 loài chim, trong đó có 192 loài di cư, bao gồm cả các loài nguy cấp và cực kỳ nguy cấp đã được ghi nhận ở các bãi và cồn trên dọc sông đã khẳng định tầm quan trọng của các bãi ven và trên sông Hồng như một vùng chim quan trọng ở các tỉnh phía Bắc. Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu, giám sát chim đã thực hiện cũng ghi nhận nhiều mối đe dọa mà các loài chim hoang dã đang gặp phải đó là các hoạt động săn, bẫy bắt chim vẫn diễn ra phố biến, đặc biệt là các hình thức giăng lưới mờ và dùng âm thanh dụ chim đến các điểm bẫy để bắt, đặc biệt vào mùa chim di cư (từ tháng 9 đến tháng 4 hàng năm). Thêm vào đó, việc xâm canh, và phá hủy các trảng cỏ, vùng lau, sậy để trồng các loài cây ăn quả như chuối, táo, ổi, và các cây hoa màu khác cũng làm suy giảm nghiêm trọng sinh cảnh tự nhiên của chim hoang dã cũng như các loài động, thực vật khác. (từ trái qua phải)Hình 3: Lưới mờ giăng ở các vực nước để bắt chim vào mùa di cư trên các bãiHình 4: Loài Cực kỳ nguy cấp sẻ đồng ngực vàng (Emberiza aureola) bị chết do mắc lướiHình 5: Rất nhiều lưới và chim bị chết trong lưới bắt chim vào mùa di cưHình 6: Nhóm giám sát tại bãi Phú Cường, huyện Ba Vì(©CCD/2024) CCD đã và đang phối hợp và hỗ trợ với chi cục Kiểm lâm Hà Nội, và nhiều đối tác thực hiện các hoạt động giám sát và tuyên truyền bảo vệ chim hoang dã và sinh cảnh tự nhiên vùng bãi sông Hồng và các vùng rừng tự nhiên khác ở thành phố Hà Nội. Trong các nỗ lực tăng cường các biện pháp bảo vệ đó gồm có đề xuất Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội lập khu bảo tồn chim hoang dã và các khu công viên thiên nhiên ở các vũng bãi, và cồn lớn trên sông nhằm tăng điện tích bảo tồn, tăng diện tích xanh cho thành phố, thúc đẩy các hoạt động giáo dục cho học sinh và các hoạt động trải nghiệm thiên nhiên, môi trường xanh cho công dân, và du khách của thủ đô. (từ trái qua phải)Hình 7: Diều mướp (Circus melanoleucos) - một loài chim ăn thịt di cư ở vùng bãi sông HồngHình 8: Mai Hoa (Amandava amandava) một loài chim đẹp, loài định cư của Việt Nam, được phát hiện tại vùng bãi sông HồngHình 9: Chim cút vằn - ( Turnix suscitator) Hình 10: Hạc đen (Ciconia nigra) loài di cư hiện chỉ ghi nhận được ở vùng bãi sông Hồng(©CCD/2024)

Dự án “Bảo tồn loài Vượn đen má trắng (Nomascus leucogenys) tại Vườn quốc gia Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh” là một phần của dự án Quản lý rừng bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC) do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ. Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển được chọn là một trong các đối tác địa phương hỗ trợ dự án thực hiện các hoạt động bảo tồn các loài động vật hoang dã thuộc nhóm ưu tiên của dự án VFBC.  Tiếp nối các hoạt động nâng cao năng lực cho cán bộ của Vũ Quang về bảo tồn linh trưởng và các hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức của cộng đồng về động vật hoang dã và bảo tồn vượn, trong tháng 1 năm 2024, CCD đã phối hợp với Vườn Quốc gia Vũ Quang, thực hiện hoạt động điều tra quần thể vượn, đây là nỗ lực điều tra vượn một cách tổng thể đầu tiên được thực hiện trong Vườn quốc gia Vũ Quang. Để thực hiện chương trình điều tra, CCD đã phối hợp với Vườn quốc gia rà soát tổng thể các ghi nhận về vườn trước đây, đánh giá các tác động và chất lượng sinh cảnh tự nhiên từ đó thiết kế kế hoạch điều tra tổng thể nhằm đảm bảo các tuyến điều tra, điểm nghe phủ đều các khu vực phân bố của vượn. Trong đợt điều tra thực địa đầu tiên này, CCD đã điều tra trên 6 tuyến và 7 điểm nghe kết hợp giữa điều tra trực tiếp bằng máy ghi âm tự động và chuyên gia ngồi nghe trên các điểm. Đợt điều tra cũng nhằm kiểm chứng phương pháp và quy trình thu thập số liệu trên thực địa sau đó sẽ tiến hành điều tra đồng loạt mang tính hệ thống cho tất cả các khu vực trong vườn.  (từ trái sang phải)Hình 1. Cài đặt máy ghi âm độngHình 2. Tổng hợp số liệu điều tra tại lán©CCD/2024 Ngoài ra, các hoạt động trên hiện trường cũng giúp cán bộ của Vũ Quang áp dụng và thực hành những kiến thức tập huấn đã học vào thực tế, từ việc sử dụng các thiết bị, cách ghi chép, phân tích thông tin và quản lý dữ liệu. Qua đó, cán bộ và của Vườn có được các kinh nghiệm, kiến thức thực tế để thực hiện các chương trình điều tra, giám sát dài hạn cho Vượn và  các loài động vật nguy cấp khả ở vườn một cách hiệu quả.  Trong thời gian tới, CCD tiếp tục phối hợp với Vườn quốc gia Vũ Quang triển khai dự án bảo tồn Vượn đen má trắng, cũng như thực hiện các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực cho kiểm lâm, cán bộ của các Vườn về bảo tồn linh trưởng và các loài động vật nguy cấp khác. Ngoài các hoạt động ở Vũ Quang, CCD cũng sẽ tiếp tục các chương trình nghiên cứu, bảo tồn và phục hồi các loài động, thực vật nguy cấp khác ở các địa phương trong cả nước.

Trong tháng 01 năm 2024, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) đã phối hợp Ban quản lý dự án (VFBC) tỉnh Hà Tĩnh/Vườn Quốc gia Vũ Quang tổ chức khóa tập huấn điều tra vượn cho các cán bộ của vườn quốc gia và kiểm lâm tại Vườn. Khóa tập huấn là một phần một phần của dự án “Bảo tồn loài Vượn đen má trắng  (Nomascus leucogenys)  tại Vườn quốc gia Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh”, thuộc dự án Quản lý rừng bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC) do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ từ năm 2023 đến 2024. Hình 1: Khóa tập huấn có sự tham gia của cán bộ và kiểm lâm tại Vườn quốc gia Vũ Quang ©CCD/2024 Khóa tập huấn tập trung bổ trợ kiến thức, kỹ năng điều tra, giám sát vượn trên thực địa, sử dụng các trang thiết bị nghiên cứu ngoài hiện trường và các kỹ năng phân tích, quản lý thông tin, xây dựng báo cáo. Các học viên và chuyên gia đã cùng trao đổi và chia sẻ kiến thức, kỹ năng nghiên cứu thực địa, các kinh nghiệm nhận dạng, quan sát tập tính loài vượn và thú linh trưởng. Khóa tập huấn giúp các cán bộ kỹ thuật và và kiểm lâm của Vườn quốc gia Vũ Quang có được các kiến thức và kỹ năng cần thiết cho việc xây dựng một hoạt động điều tra, giám sát và thực hiện các hoạt động đó trên hiện trường một cách hiệu quả nhất. Khóa tập huấn cũng giúp các cán bộ của Vũ Quang có được các thông tin cập nhật về các quy định của pháp luật Việt Nam với việc bảo vệ động vật hoang dã, đặc biệt là nhóm vượn, từ đó có các kế hoạch truyền thông, phổ biến các quy định đó tới cộng đồng, các bên liên quan nhằm ngăn chặn hiệu quả các vi phạm. Hình 2, 3: Các chuyên gia của CCD tại khóa tập huấn ©CCD/2024 Với sứ mệnh của mình, CCD đã và đang phối hợp với các vườn quốc gia/khu bảo tồn và các địa phương thực hiện các chương trình nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ và phục hồi các loài động, thực vật nguy cấp; thực hiện các chương trình truyền thông nâng cao nhận thức, trách nhiệm nhằm bảo vệ hiệu quả và từng bước phục hồi thiên nhiên ở Việt Nam.

Khu Bảo tồn Thiên nhiên Nam Nung thuộc địa phận tỉnh Đắk Nông. Nam Nung là vùng đầu nguồn xung yếu của 2 sông lớn là Sông Đồng Nai và Sông Krong Nô với hệ sinh thái rừng lá rộng thường xanh. Khu bảo tồn cũng là nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật hoang dã, loài đặc hữu của Việt Nam và vùng Đông dương. Nhằm nâng cao năng lực cho Khu bảo tồn để bảo vệ các hệ sinh thái rừng, giá trị đa dạng sinh học ở đây và tiến tới chuẩn khóa quy trình tuần tra, báo cáo của khu bảo tồn, Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên và Phát triển (CCD) đã phối hợp cùng Khu Bảo tồn Thiên nhiên Nam Nung tổ chức khóa tập huấn sử dụng bộ Công cụ Quản lý dữ liệu và Báo cáo tuần tra (SMART) cho hơn 30 cán bộ của Khu bảo tồn. Hình 1: Khu Bảo tồn Thiên nhiên Nam Nung (©CCD/2023) Chương trình tập huấn chia thành 2 giai đoạn (i) chia sẻ tính năng của bộ công cụ và thiết kế mô hình dữ liệu theo nhu cầu quản lý của khu và các trạm bảo vệ rừng, (ii)  thiết lập các mẫu dữ liệu tuần tra, thu thập, quản lý dữ liệu, xây dựng báo cáo cho hệ thống SMART chung của khu. Trong chương trình tập huấn, cán bộ của Khu bảo tồn đã hoàn thành việc thiết lập mô hình dữ liệu, các tuyến, các phiếu thông tin trên các thiết bị thu thập dữ liệu cầm tay và điện thoại thông minh, thực hành trên thực địa với các phiếu và tuyến tuần tra đó sau đó nhập liệu, xử lý thông tin và truy xuất báo cáo. Qua chương trình tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật, CCD sẽ hỗ trợ Khu bảo tồn thiết lập một bộ cơ sở dữ liệu chuẩn, trong đó tích hợp các thông tin tuần tra, bảo vệ và các thông tin về đa dạng sinh học nhằm tiến tới chuẩn và đồng bộ hóa các hoạt động bảo vệ cũng như bảo tồn của khu trong một nền tảng quản lý và báo cáo chung. Hệ thống dữ liệu SMART sẽ giúp khu quản lý một cách hiệu quả các hoạt động bảo vệ, các dữ liệu về đa dạng sinh học, tác động để có các biện pháp quản lý, bảo tồn hiệu quả nhất. Từ trái qua phải Hình 2: Hướng dẫn thực hành xây dựng mô hình dữ liệu và phiếu tuần tra (©CCD/2023) Hình 3: Thực hành công cụ SMART trên điện thoại thông minh (©CCD/2023) CCD sẽ tiếp tục phối hợp với Khu Bảo tồn Thiên nhiên Nam Nung cập nhật, hiệu chỉnh mô hình dữ liệu, các tuyến và phiếu tuần tra phù hợp nhất với mục tiêu quản lý và nhiệm vụ báo cáo của mình. CCD đã và đang nỗ lực hỗ trợ các Khu bảo tồn, Vườn quốc gia và các chủ rừng chuẩn hóa hệ thống quản lý thông qua ứng dụng các công cụ và mô hình quản lý tiên tiến. Việc áp dụng đồng bộ các công cụ quản lý như SMART sẽ giúp nâng cao tính chính xác, minh bạch và hiệu quả quản lý, bảo tồn các loài, đa dạng sinh học trong các khu bảo vệ nói riêng và trong ngành lâm nghiệp nói chung.